عبدالله مستوفى

514

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

بيشتر دم ما بند نشد . بالاخره مجبور شديم وقتى جو خوشهء ورامين در اوائل جوزا به شهر رسيد و قيمت آن از صد و بيست سى تومان به شصت هفتاد تومان تنزل كرد ، يك خروار جو خريده آرد كرديم و ماه رمضان را با نان جو گذرانديم ، تا اول سرطان رسيد و از گندم تركوب ده ، آرد آوردند . پائيز و زمستان سال 1296 از حيث بارندگى خوب بود . در بهار 1297 هم بارندگى بد نبود و سال 1297 از حيث حاصل از سالهاى خوب بشمار ميآمد . بخصوص كه سن ورامين هم دورهء نيامدنش شروع شده بود و در ظرف ماه سرطان گندم به سى و پنج و جو به بيست و پنج تومان تنزل كرد و غلا و تنگى بسر آمد و مردم مرفه شدند . بنائى بيرونى جديد مزد عمله و بنا در اين بهار خيلى ارزان بود ، زيرا كسى بنائى نميكرد ، و به همين نظر ما بفكر افتاديم نقشهء سابق راجع به كوبيدن بيرونى كوچك و طويله و حياط وسط و ساختن بيرونى وسيع آبرومندتر را عملى كنيم ، همين كه نان جو در شهر يكمن سه قران شد شروع به عمل كرديم . مزد بنا شش قران و عمله سى شاهى بود . مصالح ، آجر و سنگ و چوب ساختمان جديد از بناهاى كهنهء سه حياط بدست آمد و در سمت شمال ، وصل باندرون مسكونى من ، يك راهرو عريض در وسط ، چهار اطاق طرفين آن زيرورو و در سمت كوچهء مسجد حاجى شيخ - عبد النبى هم يك مدخل و چهار اطاق طرفين آن طرح‌ريزى و سفت‌كارى آن تا آخر ميزان تمام شد . مخارج اين سفت‌كارى از هزار و ششصد هفتصد تومان تجاوز نكرد و ضمنا از راهرو تالار آينهء بيرونى قديم كه اندرون مسكونى برادرم آقاى فتح اللّه مستوفى بود ، درى به اين بيرونى بزرگ باز شد كه تا موقع تمام شدن نازك‌كارى عمارت جديد ، اطاق آبرومند خارج و داخل كه بمنزلهء سفره‌خانه باشد ، داشته باشيم . فقط يك اطاق و يك زيرزمين بناى جديد را در همين پائيزى نازك‌كارى كرديم كه زير آن آبدارخانه و روى آن اطاق پذيرائى ما بود . حياطسازى و نازك‌كارى باقى بنا را ببعد موكول كرديم كه بمرور انجام شود زيرا در اين سال محل براى مخارج بيشتر نداشتيم . تأسيس شوراى عالى تجارت در كابينهء صمصام السلطنه آقاى معين الوزاره ( جناب آقاى حسين علاء وزير دربار شاهنشاهى ) براى دفعهء اول به سمت وزارت فوائد عامه و تجارت و فلاحت جزو هيئت دولت شد . ميرزا على محمد خان اويسى ( جناب آقاى اويسى معاون وزارت پيشه و هنر ) كه رئيس ادارهء تجارت و فلاحت بود ، موقعى بدست آورده نظامنامه‌اى براى تشكيل شوراى عالى تجارت نوشت و باجراء گذاشته شد . بموجب اين نظامنامه شش نفر از وجوه تجار ، بانتخاب خود آنها و شش نفر از طرف دولت بموجب پيشنهاد وزارت فوائد و صدور فرمان همايونى براى عضويت شوراى عالى تجارت بايد معين شده و در كارهاى اقتصادى كشور اظهارنظر كنند . مرا يكى از شش نفر دولتيها در نظر گرفته براى اين خدمت معين كردند . به حكم انتخاب اعضاى شوراى عالى تجارت ، حاجى معين التجار رئيس اين شورى تعيين و هفته‌اى